INAYAH

Advrt

by @mamuhgee

*......DASHEN ALLAH 🌳*


EXQUISITE WRITERS FORUM


        Mai_Dambu...




TARIHIN KASAR HAUSA DAGA KARNI 13 ZUWA KARNI NA SHA TAKWAS.....

Bincika... Kasar Hausa Ma'anarsa Domain) Gobarau Minaret, Katsina Derric Evans (Yankin Jama'a) Kasar Hausa, wani lokaci ana kiranta da Masarautar Hausa, kungiya ce ta kananan kasashe masu cin gashin kansu a arewacin Afirka ta tsakiya tsakanin kogin Neja da tafkin Chadi wanda ya bunkasa daga karni na 15 zuwa 18. Ba a san asalin Hausawa ba, amma wata hasashe na nuni da cewa gungun ’yan asali ne da yaren gama gari ya hade da su – Hausa – yayin da wata ka’idar ta bayyana kasancewarsu a sakamakon gudun hijirar al’umma daga hamadar Sahara ta kudu. Garuruwan sun ci gaba saboda kasuwancin gida da na yankuna na kayayyaki kamar gishiri, karafa masu daraja, fata, da bayi. Da yawa daga cikin sarakuna da manyan jahohin birni sun karbi Musulunci a karni na 14 da 15 amma kuma yana daya daga cikin dalilan da suka sa suka samu 'yancin kai a lokacin da shugaban Fulani musulmi Usman dan Fodio (r. 1803-1815 AD). suka kaddamar da yaki mai tsarki kuma suka mamaye yankin a farkon karni na 19 AD. Geography & Asalin Sunan kasar Hausa ya samo asali ne daga kalmar kasar hausa wato kasar hausa, wato kasar hausa, duk da cewa yankin ya hada da wasu al'ummomi irinsu Abzinawa, Fulbe, da Zabarma. An fara amfani da kalmar 'Hausa' tun daga karni na 16 bayan haihuwar Annabi Isa kamar yadda jama'a ke kiran kansu bisa ga takamaiman birni ko masarauta. Cire tallace-tallace TALLA Kasar Hausa ta kasance a yankin Sahel tsakanin kogin Neja da tafkin Chadi a arewa ta tsakiyar Afirka a yau a arewacin Najeriya. Yankin Sahel yanki ne mai cike da busasshiyar ƙasa da ke gudana a faɗin Afirka tsakanin hamadar Sahara a arewa da ciyawar Savannah a kudu. Kasar Hausland, musamman, ta taso ne tun daga tsaunukan Air (arewa) zuwa tudun Jos (kudu) da kuma daga Borno (gabas) zuwa kwarin Neja (yamma). Wannan yanki ya ga cigaban garuruwa da masu jin harshen Hausa suka yi tun daga shekara 1000 zuwa 1300 Miladiyya. HAUSALAND TA YI SHAHARARIYA (HAR YANZU YAU) DOMIN KYAUTATA KYAUTATA FATA KAMAR SU RUWAN RUWA, SADLE, HARNES, DA BUHU. Ba a san ainihin asalin garuruwan Hausawa ba, amma hasashe sun haɗa da ƙaura da al’ummar yankin kudancin sahara suka yi, waɗanda suka yi watsi da nasu ƙasar, sakamakon ƙazantar da yankin ya yi, suka kafa sabbin matsugunai a ƙasar Hausa. Wata madaidaicin ka'idar ta nuna cewa asalin Hausawa sun rayu ne a gabar yammacin tafkin Chadi kuma lokacin da tafkin ya yi nisa (sakamakon sauyin yanayi da ya shafi sahara) sai suka mamaye wannan sabuwar kasa mai albarka sannan daga karshe suka watsu zuwa gaci. arewa da yamma. Har yanzu, akwai rashin alheri, babu wata shaida ta archaeological da ta goyi bayan ɗayan waɗannan ka'idoji guda biyu. Sakamakon haka, akwai hasashe na uku, wato Hausawa ba su yi hijira daga ko’ina ba, ’yan asalin yankin ne. Goyon bayan wannan ka’idar ya ta’allaka ne a kan cewa babu al’adar hijira a cikin tarihin baka na Hausa. Cire tallace-tallace TALLA Taswirar Ƙasashen Afirka Ta Kudu da Hamadar Dadi & Na Tsakiya Taswirar Ƙasashen Afirka Ta Kudu da Hamadar Dadi & Na Tsakiya Mark Cartwright (CC BY-NC-SA) Duk da haka, akwai tatsuniyar tushe, wanda aka fi sani da ta Bayajida ko kuma ta Daura, ko da yake wataƙila wannan ya samo asali ne a ƙarni na 16 AZ kuma ya nuna.karuwar tasirin Musulunci a yankin a lokacin. Bisa ga wannan al'ada, Bayajida, wani basarake daga Bagadaza, ya isa kotun mai mulkin Kanem (ko daular Bornu kamar yadda ta zama a karni na 16 AD). Bayajida ya yi maraba da maraba, ya nufi gabas har ya iso birnin Daura. A can ne wani babban maciji ya tsoratar da sarauniya da masarautarta. Bayajida ya shiga ya kashe macijin nan mai tada hankali ya auri sarauniya. Tare suka haifi ɗa mai suna Bawogari wanda daga nan ya haifi 'ya'yansa maza shida, kowannensu ya zama sarkin ƙasar Hausa. Ana cikin haka sai Bayajida ya haifi ɗa, a wannan karon tare da ɗaya daga cikin kuyanginsa. Wannan shege da ake kira Karbogari, ya haifi ‘ya’ya bakwai, kuma wadannan suka ci gaba da mulkin wasu garuruwan Hausa guda bakwai. Wannan labari ya yi bayani dalla-dalla yadda aka kafa garuruwa daban-daban amma ba, a inda Daura da sarauniya suka fito. Tarihin Soyayya? Yi rajista don wasiƙar imel ɗin mu na mako-mako kyauta! Adireshin i-mel... Manyan Birane & Gwamnati A duk inda suka fito, a farkon karni na 15 miladiyya da yawa kananan masarautun Hausawa sun taru don samar da garuruwa masu katanga da dama wadanda ke kula da yankunansu na kewaye. A al’adance, akwai jahohin birni guda bakwai (Hausa bakwai), amma a haqiqa akwai wasu da yawa. Mafi mahimmanci sune (na gargajiya bakwai ana yiwa alama alama): Biram* Daura (mahaifin uwar kungiyar)* Garun Gobas Gobir* Gwari Jukun (aka Kwararafa) Kano* Kebbi Katsina* Nupe Rano* Yawuri Yarbawa Zamfara Zaria (aka Zazzau)* Kowane birni yana da sarki ko sarkinsa, sarkin kasa, wanda babban kansila ko basarake, galadima, da karamar majalisar dattawa suka ba shi shawara - yawanci ya ƙunshi mutane tara waɗanda suma suke tantance wanda zai gaje shi. Sarki ya nada jami’ai daban-daban, alal misali, karbar haraji da harajin kwastam, jagorantar rundunonin sojan doki ko sojoji na birnin, da tabbatar da tsaro a kan tituna, da kula da wasu amfanin gona. Garin ya yi sarauta a kan kananan sarakuna ko kauyuka daban-daban da ke kusa da shi, kowane sarki ko sarkin gari ne ke mulki. Kashi na uku na wannan dala na siyasa shine dangin dangi ko gida, waɗanda yawancinsu ƙauye ɗaya ne. Cire tallace-tallace TALLA GARURUWAN HAUSA MUSAMMAN A SANA'A KO SANA'AR WASU KAYAYYA, MISALI, RINI - MUSAMMAN INDIGO - A KATSINA & DAURA. Al’ummar Hausawa na karkara manoma ne da suka yi aikin gona na al’umma gaba daya. A tsawon lokaci, yayin da jihohin birane suka zama masu zaman kansu, wannan tsarin ya lalace ta hanyar sarakuna suna ba da filaye a matsayin kyauta ga wasu mutane. Har ila yau noman Hausa ya dogara ga bayi, su ma. A halin yanzu, al'ummar da ke cikin babban birnin kowace masarauta ta kasance duniya baki daya, duk da cewa Hausawa ne suka mamaye shi. Akwai bayi, masu sana'a, 'yan kasuwa, jami'an addini, malamai, eunuchs da aristocrats (masu sarauta) waɗanda ke da alaƙa ko kuma waɗanda sarki ke so. Ciniki Ƙasar Hausa dai na cinikin zinari, da hauren giwa, da gishiri, da ƙarfe, da kwano, da makamai, da dawakai, da rinayen auduga, da goro, da kayayyakin gilashi, da kayayyakin ƙarfe, da gashin jimina, da fatu. An yi ciniki tare da yankin bakin teku na yammacin Afirka, Oyo a yankin Benin, da daular Songhai (a. 1460 -1591 CE) zuwa gabas. Bayi sun kasance wata muhimmiyar hanyar samun kuɗin shiga ga dukkan biranen amma Zariya, musamman, sun kware wajen samun bayi ta hanyar kai hare-hare zuwa kudu. Karfe Armlet, Kasar Hausa Karfe Armlet, Kasar Hausa Gidan Tarihi na Biritaniya (Haƙƙin mallaka) Garuruwan da suka kware wajen kera ko kasuwancin wasu kayayyaki, misali rini - musamman indigo - a Katsina da Daura ko kayan adon azurfa a Kebbi da Zamfara. Kasar Hausa ta shahara (har yau) saboda kyawawan kayan fata irin su buhunan ruwa, sidi, dawakai, da buhunan safarar kayakin ayarin fatauci na yankin. An tsara sana'o'i daban-daban a cikin ƙungiyoyi waɗanda ke tabbatar da kiyaye ƙa'idodi kuma an daidaita farashin. Noman Hausa, da dabaru irin su juyar da amfanin gona da amfani da takin zamani, ya samar da amfanin gona da suka hada da gero, dawa, shinkafa, masara, gyada, wake, henna, taba, da albasa. Bugu da ƙari, an gudanar da kamun kifi da farauta da kiwon awaki (mahimmancin hadayu na al'ada) da kiwo jakuna (babban hanyar sufuri). Kowane birni yana da kasuwannin kansa inda maza da mata suke sayar da hajojinsu, haka kuma garuruwa da yawa suna da kasuwannin kasuwancin duniya inda ’yan kasuwa ke sayar da kayayyaki da yawa. An yi musayar kaya iri-iri ko da yake an yi amfani da gishiri, tufa, da bayi a matsayin daidaitaccen nau'in kayayyaki-kuɗin. Cire tallace-tallace TALLA Gine-gine Gidajen gargajiya na Hausa ana yin su ne daga busassun bulo na laka masu siffar pear kuma an jera su a jere ta hanyar amfani da turmi tare da nunin karshen yana fuskantar sama. Daga nan sai a fuskanci bangon da filasta kuma a yi musu ado ko fenti ko yankan kayan ado. An ƙara ƙawata gidaje da ƙarin sassaƙaƙe, tare da sake yin amfani da laka, ƙirƙirar ƙirar ƙira mai girma uku kamar su tsaka-tsaki da karkace. Ana samun tabbataccen rufin rufin asiri ta hanyar ƙirƙirar rumbun laka wanda aka ƙarfafa ta hanyar tsagaggen dabino da dabino, fasalin gine-gine na musamman ga ƙasar Hausa. Kowane gida yana kewaye da katangarsa mai tsayi wadda za ta iya samun ƙarin gine-gine a cikinsa. Manyan garuruwan sun sami kariya da katangar katanga - alama ce ta yawaitar yaƙin yaƙi da aka yi a ƙasar Hausa a tsawon tarihinta. Musulunta Sabanin yawancin yankin kudu da hamadar sahara, yankin da kasar Hausa ta mamaye, addinin musulunci bai taba taba shi ba har zuwa karni na 14 miladiyya. A ƙarshe, ko da yake, an karɓi wani nau'i na Musulunci kuma an daidaita shi bayan tuntuɓar 'yan kasuwa musulmi, masu wa'azin mishan, da masana, waɗanda suka fito daga gabas, yankin lanƙwasa kogin Neja. Musulunci ya kasance yana hade da al'adun raye-raye na gargajiya don haka ya dauki halinsa na musamman a yankin. Ba tare da samun wani abin sha'awa na kasuwanci ba don samun tagomashi ga 'yan kasuwa na waje kamar sarakunan Hausawa da manyan mutane, mazauna karkara sun kasance da wahala kamar sauran sassan Afirka don shiga sabon addini, duk da (ko watakila saboda) wasu lokuta munanan hanyoyi irin su. lalata wuraren tsafi da kona tsattsarkan tsafi. Duk da wannan tsayin daka daga wasu sarakuna da yawancin mazauna karkara, a karshe Musulunci ya yi kaurin suna a yankin. An gina masallatai a cikin garuruwa kuma daya daga cikin tsofaffin ragowar wadannan gine-gine na farko shine busasshiyar laka ta Gobarau minaret na masallacin Katsina, wanda ya fara a farkon karni na 15 miladiyya. Kishiyantar Yanki & Ragewa Dangantaka da daular Songhai da ke makwabtaka da ita ba ta kasance cikin kwanciyar hankali ba, kamar yadda - a kalla a cewar masanin tarihi Leo Africanus (a. 1494 - 1554 AD) - Sarkin Songhai Askia Muhammad (r. 1494-1528 CE), ya sami nasarar cin nasara. Garuruwan Katsina, Kano, Gobir, ya mai da su, ko da yake a taqaice, jihohin da ake da su. Mai yiyuwa ne wasu ne suka yi wannan mamayarkananan jihohin makwabta kamar yadda Songhai ya rubuta da kuma wadanda suka fito daga Timbuktu na wannan lokacin sun yi shiru kan lamarin. A halin da ake ciki, jihohin Hausa sun kai hare-hare zuwa kudu a kwarin Binuwai kan al’umma daban-daban da suka hada da Bauchi, Gongola, Jukun, da Yawuri. Cire tallace-tallace TALLA Fulani makiyaya makiyaya ne daga kasar Senegal da suka yi hijira zuwa kasashen Afirka zuwa tafkin Chadi a tsakiyar karni na 16 miladiyya, sun zauna a kasar Hausa, suka kuma kawo wani karin sha’awar addinin Musulunci da koyo. A cikin kwata na karshe na karni na 18, fulani sun yi watsi da wa’azin bishara cikin lumana, suka kaddamar da yakin addini a yankin. Ta haka ne Fulani suka taimaki Fulani ta hanyar rigingimun da aka dade a wasu lokutan tsakanin garuruwan Hausawa, da rigingimun cikin gida da ake yi a tsakanin manyan jahohin garuruwa da dama, da kuma al’ummar da ba su ji dadi ba, wadanda suka yi ta fama da talauci yayin da ‘yan kasuwan Hausawa na fataucin Hausawa suka yi yawa. Don haka daga shekara ta 1804 miladiyya, shugaban Fulani Usman dan Fodio ya mamaye dukkan garuruwan kasar Hausa, inda ya musulunta. Usman dan Fodio, wanda shi kansa dan asalin birnin Gobir ne na kasar Hausa, sannan ya ci gaba da fadada daularsa tare da kafa babban birninsa a Sakkwato a shekara ta 1817 miladiyya wadda ta sanya sunan sabuwar jiha. Abubuwan da ke da alaƙa Masarautar Kanem Ma'anarsa Masarautar Kanem Masarautar Kanem (aka Kanim) tsohuwar ƙasa ce ta Afirka da ke... Yaduwar Musulunci a Afirka ta da Labari Yaduwar Musulunci a Afirka ta da Bayan mamaye arewacin Afirka da Larabawa musulmi suka yi a karo na 7... Masarautar Tsakiyar Masar Ma'anarsa Masarautar Tsakiyar Masar Masarautar Tsakiyar (2040-1782 KZ) ana ɗaukar tsohuwar Masar... Kasuwancin Zinariya na Tsohuwar & Na Tsakiya Yammacin Afirka Labari Kasuwancin Zinariya na Tsohuwar & Na Tsakiya Yammacin Afirka Afirka ta Yamma ta kasance daya daga cikin manyan kasashen duniya masu samar da zinare a... Tawayen Rakumi na Sahara ta dadewa Labari Tawayen Rakumi na Sahara ta dadewa Ayarin rakumi da suka ketara manyan duniyoyin sahara... Masarautar Mercia Ma'anarsa Masarautar Mercia Mulkin Mercia (kimanin 527-879 CE) wata siyasa ce ta Anglo-Saxon... Next › Last » Kyauta Ga Duniya, Taimakon Kai Encyclopedia Tarihin Duniya kungiya ce mai zaman kanta. Don $5 kawai a kowane wata zaku iya zama memba kuma ku goyi bayan manufar mu don haɗa mutane masu kayan tarihi da haɓaka ilimin tarihi a duk duniya. ZAMA MAI GIRMA MAI GIRMA Littattafai Nasiha Kasar Hausa, ko, Mila Dari Sha Biyar Ta Tsakiyar Sudan Ƙasar Hausa ta Rarraba: Mulkin Mallaka da ƴancin kai a Nijeriya da Nijar (Shirin Gidan Wilder a Siyasa da Tarihi da Al'adu). Ƙasar Hausa: Masarautun kagara ( Masarautar Afirka) Tatsuniyoyi da Tatsuniyoyi ga Ƙananan Jama'a; ko, Uncle Remus in Hausaland (First Series) Bayar da Labarun, Samar da Tarihi: Mata, Kalmomi, da Musulunci a Ƙasar Hausa ta Ƙarni na Sha Tara da Halifancin Sakkwato (Social History of Africa (Hardcover)) Kasar Hausa, ko, Mila Dari Sha Biyar Ta Tsakiyar Sudan Written by Robinson, Charles H. (Charles Henry) 18 & Hausa Association, London, buga Wentworth Press (2016) $30.95 $44.61 Duba Wannan Aiki APA Style Cartwright, M. (2019, Mayu 09). Kasar Hausa. Encyclopedia Tarihin Duniya. An dawo daga "Kasar Hausa." Tarihin Duniya. An sabunta ta ƙarshe "Kasar Hausa." Tarihin Duniya. ne ya gabatar da shi, wanda aka buga a ranar 09 ga Mayu 2019. Mai haƙƙin mallaka ya buga wannan abun cikin ƙarƙashin lasisi mai zuwa: Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike. Wannan lasisin yana ƙyale wasu su sake haɗawa, tweak, da ginawa akan wannan abun cikin ba na kasuwanci ba, matuƙar sun yaba wa marubucin kuma suka ba da lasisin sabbin ƙirƙirar su ƙarƙashin sharuɗɗan iri ɗaya. Lokacin sake bugawa akan yanar gizo dole ne a haɗa haɗin haɗin kai zuwa asalin tushen abun ciki URL. Lura cewa abubuwan da ke haɗe daga wannan shafin na iya samun sharuɗɗan lasisi daban-daban. KARA FARUWA Tsarin lokaci c. 1100-c. 1300 Hausawa sun kafa matsuguni a yankin tsakiyar Sudan na kudu da hamadar Sahara. c. 1400-c. 1804 Ƙasar Hausa ta bunƙasa a Afirka. c. 1804 - c. 1817 Shugaban Fulani Usman dan Fodio ya ci garuruwan kasar Hausa ya kafa daular Sokoto. Gabatarwa Ku Taimaka Mana Mu kungiya ce mai zaman kanta. Manufarmu ita ce mu haɗa mutane masu abubuwan al'adu da haɓaka ilimin tarihi a duniya. Da fatan za a goyi bayan na Tarihin Duniya. Na gode! BAYAR DA MULKI Memba Manufar Mu Manufarmu ita ce mu haɗa mutane masu abubuwan al'adu da haɓaka ilimin tarihi a duniya.


*Shigar Fulani a karni na 1400 zuwa ƙarni 1824*


 Tafiya Wuraren Tarihi Jahohin Hausa yankin tarihi, Afirka Madadin sunayen sarauta: ƙasar Hausa. Gyara Tarihi Jahohin Hausa, rukuni na makwaftan kasashen Afirka, a wasu lokuta suna cudanya da juna tun daga tsakiyar karni na 14 ta hanyar sakkwatawa. Yankinsu yana saman mahadar kogunan Neja da Benue (a arewacin Najeriya a yau), tsakanin daular Songhai a yamma da ta Kanem-Bornu, ko Bornu, a gabas. Jahohin Hausa bakwai na gaskiya, ko Hausa Bakwai (Biram, Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, and Zaria [Zazzau]), da tauraron dan adam guda bakwai, ko Banza Bakwai (Zamfara, Kebbi, Yauri, Gwari, Nupe, Kororofa). [Jukun], da Yarbawa), ba su da ikon tsakiya, ba a taɓa haɗa su cikin yaƙe-yaƙe na mamaya ba, don haka galibi suna fuskantar mamayar daga waje. Sun keɓe har zuwa ƙarni na 14, sai ’yan mishan daga Mali suka gabatar da su ga Musulunci. Fulani sun ci nasara a farkon karni na 19, wanda jihadinsu, ko “yakinsu mai tsarki,” yawancin manoman Hausawa da son rai suka hade, aka tsara su zuwa masarautu. A farkon karni na 20, Turawan mulkin mallaka suka karbe ragamar mulkin tsoffin masarautu, inda suka hade Bornu a kai suka kafa lardunan arewa (daga baya yankin Arewa) na Tarayyar Najeriya. Maudu'ai masu dangantaka: Hausa Wurare masu dangantaka: Nigeria Daura Kano Katsina Zaria Zaria Gida Geography & Tafiya Yankunan Geographic Zaria Masarautar tarihi da lardi, Nijeriya Madadin sunayen sarauta: Zazzau, Zegzeg Daga Editocin Encyclopaedia Britannica Gyara Tarihi Zaria, tsohuwar Zazzau, ko Zegzeg, masarauta mai tarihi, masarautun gargajiya, da majalisar karamar hukuma a jihar Kaduna, arewacin Najeriya, mai hedikwata a birnin Zaria (q.v.). Masarautar dai an ce ta samo asali ne tun karni na 11, lokacin da Sarki Gunguma ya kafa ta a matsayin daya daga cikin asalin Bakwai na Hausa Bakwai (Bakwai Na Gaskiya Hausawa). A matsayinta na yankin kudu maso kudu na bakwai, tana da aikin kamo bayi ga daukacin Bakwai Bakwai, musamman kasuwannin Arewacin Kano da Katsina. ayarin Rakumi daga sahara sun yi tattaki zuwa kudu zuwa Zazzau domin musanya gishiri da bayi, tufa, fata, da hatsi. An fara gabatar da addinin musulunci a shekara ta 1456, kuma akwai sarakunan Hausawa musulmi a farkon karni na 16. Muḥammad I Askia, jarumin shugaban daular Songhai, ya ci Zazzau c. 1512; Matafiyi Leo Africanus ne ya rubuta sakamakon wannan cin nasara. Daga baya a karnin, sarauniyar Zazzau, Sarauniya Amina, ta fadada yankinta ta hanyar mamaya da dama, wadanda suka hada da na masarautun Nupe da na Jukun; hatta jahohin Kano da Katsina masu karfi an bukaci su yi karramawa. Amma a ƙarshen karni, Zazzau—wanda aka canza masa suna Zaria—ya kasance ƙarƙashin ikon Kororofa (Kwararafa), masarautar Jukun da ke kusa da Ibi a kudu maso gabas. Jim kadan bayan faduwar Kororofa, sai aka tilastawa Zariya ta zama jaha mai rahusa (a. 1734-1804) ta masarautar Bornu zuwa arewa maso gabas. A shekara ta 1804 Sarkin Hausawa Musulmi Sarkin Zariya ya yi mubaya'a ga Usman dan Fodio, shugaban musulmin Fulani wanda ke gudanar da gagarumin jihadi ("yaki mai tsarki") a arewacin Najeriya. Wannan ya sa Bafulatani ya zama sarkin Zariya a 1808. An kafa Masarautar Zariya a 1835, ta rike wasu tsoffin jahohinta na vassal (ciki har da Keffi, Nasarawa, Jema'a, da Lapai a kudu); Wakilin sarkin musulmi ne ya jagoranci ta a Sokoto (216 mi arewa maso yammacin birnin Zaria), da kuma sarkin yankin. Zariaarziki ya ragu a ƙarshen karni na 19; Babban abin da ya faru shi ne asarar da aka yi a shekarar 1899 na Birnin Gwari (wani gari ne kuma masarautar Hausawa mai tazarar kilomita 63 daga birnin Zariya) zuwa Kontagora (wata masarautu zuwa kudu maso yamma). A 1901 Zaria ta nemi kariyar Burtaniya daga hare-haren bayi da Kontagora ke kaiwa. Bayan kisan kai a cikin 1902 na Captain Moloney, Bature mazaunin Keffi (154 mi south), ta Zaria magaji ("wakili"), Burtaniya ta kwace masarautun mafi yawan jihohinta. Zaria ta kasance, duk da haka, ɗaya daga cikin manyan masarautun Najeriya (kimanin murabba'in kilomita 12,750). Yankin savanna, yana daya daga cikin manyan masu samar da auduga na kasar waje. Sauran manyan kayan amfanin gona na tsabar kuɗi sun haɗa da taba, gyada (gyada), ƙwaya mai shea, waken soya, rake (wanda ake sarrafa shi a gida zuwa launin ruwan kasa), da ginger. Dawa, gero, da saniya sune manyan abinci; Ana kiwon shanu, kaji, awaki, tsuntsayen Guinea, da tumaki domin nama. Aikin hakar gwangwani ya dade yana da muhimmanci a kudu, a gefen yammacin Jos Plateau. Yawan jama’a wani kabilanci ne wanda Hausawa Musulmi da Fulani suka fi yawa. Katsina Gida Geography & Tafiya Jihohi & Sauran Rarraba Katsina Masarautar tarihi da masarauta, Najeriya Daga Gyara Tarihi Katsina, masarauta mai tarihi da masarautu a arewacin Najeriya. Bisa ga al'ada, masarautar, daya daga cikin Bakwai na Hausa ("Bakwai Gaskiyar Hausawa"), an kafa shi a karni na 10 ko 11. An gabatar da Musulunci a cikin 1450s, kuma Muhammad Korau (ya yi sarauta a ƙarshen karni na 15) shine Sarkin Musulmi na farko na Katsina. A lokacin mulkinsa ayarin rakumi ne suka tsallaka sahara daga Ghudāmis (Ghadames), Tripoli, da Tunis zuwa kudu zuwa Katsina, kuma suka kawo wa wannan jiha wadata har ta kai ga gamuwa da juna tsakanin manyan masarautun Afirka ta yamma na Songhai (Gao) da Bornu. A shekarar 1513 ’yan Songhai suka ci Katsina. Kwanan wata: c. 1000 - c. 1904 Wurare masu dangantaka: Najeriya jihohin Hausa Asalin katangar da ke kewaye da garin Katsina, hedkwatar masarautar, an gina ta ne a tsakiyar karni na 16. A cikin 1554 Katsina ta ci sojojin Songhai da kuma, a 1570, na Kano, babban abokin hamayyarta a cikin cinikayyar sahara. Bayan sojojin Morocco sun ci Songhai a 1591, Katsina ta kasance (har zuwa karshen karni na 18) jihar Bornu. Katsina ta shiga mafi girman lokacinta na wadata a farkon karni na 18. Bayan kasancewarta babbar ƙasar kasuwancin Hausa, ta maye gurbin Timbuktu (Tombouctou) a matsayin babbar cibiyar nazarin addinin musulunci ta yammacin Afirka. Daga baya a cikin karni, yaƙe-yaƙe da Gobir, ƙasar Hausa a arewa maso yamma, ya zama farkon faduwar Katsina. Kusa da sojojin terracotta a cikin ramuka, kabarin sarki Qin Shi Huang, Xi'an, lardin Shaanxi, Sin BRITANNICA TAMBAYA Tarihi: Gaskiya ko Fiction? Kasance cikin tarihin kamar yadda wannan tambayar ke warware abubuwan da suka gabata. Gano wanda gaske ya ƙirƙira nau'in motsi, wanda Winston Churchill ya kira "Mama," kuma lokacin da aka ji ƙarar sonic na farko. Fulani makiyaya sun zauna a Katsina a karni na 15, sannan a shekara ta 1804 shugaban jihadin Fulani (yaki mai tsarki) Usman dan Fodio ya jagoranci tawaye (da aka fara a Gobir) akan sarakunan Hausawa. Shugaban Fulani Umaru Dallaji ya kwace garin Katsina a shekarar 1806 kuma aka nada shi Sarkin Katsina na farko tare da Katsina a matsayin kujerarsa. Masarautar ta kasance karkashin jagorancin wakilin Sarkin Musulmi (wani gari mai nisan mil 160 daga yamma) da kuma sarkin yankin. Yawancin sarakunan Hausawa da jama'a sun gudu zuwa Dankama (kilomita 40 daga arewa maso gabas) zuwa Tassaw.a (Tessaoua) da Maradi a Nijar, inda suka shelanta sarautar Hausawa Katsina. Harin da suka yi a tsawon karni na 19 ya raunana Sarkin Fulani da garin Katsina (wanda Kano ta zarce). A shekarar 1903 Sarkin Katsina ya yi mubaya’a ga sarakunan Arewacin Najeriya. Lokacin da Turawan Ingila da Faransa suka kafa iyakar Nijar da Najeriya a yanzu a shekarar 1904, Masarautar Katsina ta rage girmanta kuma ta zama wani yanki na lardin Kano. Mafi yawan yankunanta na da a yanzu yana cikin jihar Katsina.



*Yaɗuwar addinin musulunci a karni na sha uku zuwa ƙarni na sha takwas*

Tsallake zuwa abun ciki WB Logo Babban Menu Asalin Masarautar Hausa , Hausawa dai sun samo asali ne daga irin wannan yunkuri a cikin shahararren labari na Bayagida. Asalin kasar Hausa bakwai ne wato Kano, Daura, Zaria, Gobir, Katsina, Rano, Biran. Masarautar Hausa ta kafu ne a karni na 7 kuma a kusan karni na 10 zuwa na 13 ta riga ta dauki salo mai kyau. Addinin gargajiya na Hausawa ya shiga mummunan rikici da addinin Musulunci. Baya ga rigingimun addini, masarautar Hausa a karkashin Sarki ta kasance mai mulkin kama karya da tsangwama ga Fulani da sauran jama’a. Yayin da tsarin tafiyar da mulkin Hausa ke zama abin wuya ga shugaban Fulanin Fulani, Uthman Dan Fodio ya samu kansa ya shirya jihadi (yaki mai tsarki) da masarautar Hausa. A shekara ta 1804 Uthman Dan Fodio ya yi juyin juya hali, ya ci daular Hausa, ya kafa tsarin mulki na masarautu a yankunan da aka ci. Ya sanya Musulunci ya zama babban addinin daular Hausa, ya kuma tube sarakunan masarautar Hausa. Ya raba daular a tsakanin ‘ya’yansa maza, ya nada su da nada sarakuna. Lamarin ya canza ma'auni na zama sarki. A wannan karon, a karkashin jagorancin Uthman Dan Fodio cikakken riko ya kasance babu shakka cancantar zama sarki. Sarakuna a matsayin hanyar rayuwa dole ne su karbi addinin Musulunci. Mutanen Bornu ne suka dakatar da shirin Fulani na ci gaban yankin Musulunci zuwa lardin kudancin Najeriya, wadanda suka yi watsi da ka'idojin cin gashin kan Hausawa ko fulani. Har ila yau yunƙurin fulani na kutsawa cikin lardin kudancin Najeriya, Yarbawa ya dakatar da shi. Sai dai kuma ya kamata a lura da cewa duk da cewa Yarabawa sun bijirewa yunkurin Musulunci, wasu wuraren da aka musulunta. Wurare kamar Ilorin da Kaba inda Musulunci ya yi tasiri sosai. TSARIN SIYASAR GARGAJIYA NA MULKIN MULKI Mulkin masarauta babu shakka ya kasance na tsarin mulki. Wannan yana nuna cewa mulkin ya ƙunshi haɗakar ikon siyasa da na addini. Na biyu, mulkin ya kasance na daular, ma'ana cewa masu zabe na gargajiya ne suka zabi sarki bisa yanayin da ya kebanta da masarautu. A kololuwar mulkin masarautar shi ne Sarkin Musulmi. Dole ne Sarakuna su rika ba Sarkin Musulmi kyauta sau biyu a shekara tare da kyauta. Sarakunan suna gudanar da ayyukan majalisa, zartarwa da na shari'a a masarautar. AYYUKAN SARKI NA SARAUTA Sarakunan suna da ikon ba da umarni na gida da kuma fitar da haraji. Gudanar da mulkin yau da kullun na masarauta ya dogara ne akan tsarin dokokin musulmi. Babban nauyi ne da ya rataya a wuyan sarki ya tabbatar da cewa an bi dukkan dokokin musulmi a masarautar. Sarakunan inda jami’an da ke rike da mukamai daban-daban suka taimaka a ayyukansu. Wadannan jami'ai sun kasance karkashin kasa kuma ana iya kiransu da wakilan sarki; wadannan wakilai suna aiwatar da umarnin sarki. Al’ummar Hausawa na da sarkakiya, sun yi imani da matsayi. Sarki yana ba wa al’ummarsa da ke kewaye da shi mukami na gargajiya da na gargajiya. Wadanda aka samu wannan lakabi ana kiransu manyan masu take. Waɗannan mutanen kuma suna ƙirƙira kuma suna da yawa a ƙarƙashin wasu mutane masu cancanta a cikin danginsu, ƙauyuka ko gundumomi daban-daban. Kowace masarautu tana da jami’ai da dama da suke gudanar da ayyuka daban-daban kuma wadannan jami’an sarki ne ya nada su. Sun hada da; Madawaki – the Calvarykwamanda Waziri – shugaban jami’ai Galadima - mai kula da babban birnin kasar Sarkin fada- shugaban hafsan fada Maaji - ma'ajin sarki Sarikiruwa – jami’in kula da kamun kifi Sarikin pawa – jami’in kula da mahauta Ana sa ran sarkin zai tuntubi manyan sarakunansa kafin ya dauki manyan matakai. Don manufar gudanar da mulki, an raba masarautar zuwa gundumomi, kuma Hakimi da ke zaune a hedikwatar Masarautar ne ke rike da shi. Aikin Hakimi ya hada da karbar haraji kamar harajin shanu da harajin filaye, tabbatar da doka da oda a gundumar. alkali ne ke gudanar da gudanar da dokokin musulmi; Alkali dai lauyan Musulunci ne mai fassara shari'a. Duk da cewa sarki ya kafa doka kuma yana fitar da haraji, amma an hana shi yin dokokin da suka saba wa dokokin Musulunci. Sarakuna suna gudanar da ayyukan addini; an ɗauke shi a matsayin shugaban ruhaniya na mutanensa. Musamman ma, tsarin masarautu yana nuna fasalin tsarin tsarin tsakiya wanda aka tsara tsarin mulki a cikinsa. Abubuwan da aka Shawarta: Yankin Al'adun Igbo Buga kewayawa Wasikar Baya Ta Gaba Abubuwan da suka shafi Yankin Al'adun Igbo Igbo dai sun mamaye mafi yawan yankunan gabashin Najeriya. Yaren Igbo galibi mutane ne ke magana, kodayake suna da bambance-bambancen yare a cikin al'ummomin Igbo daban-daban. Ƙoƙari… Asalin Igbo An dai yi kokarin gano asalin 'yan kabilar Igbo amma wannan yunkurin bai kai ga samun 'ya'ya ba. Makaranta daban-daban… Ayyukan Al'adu a Najeriya Ayyukan al'adu a Najeriya sune hanyoyin rayuwar mutane a cikin Najeriya wadanda yawancinsu ba su da tasiri daga waje. Najeriya… Masarautar Yoruba | Al'ada da Al'ada Yarabawa sun mamaye yankin yammacin Najeriya, babban yaren da ake magana a cikinsu shine yaren Yarbanci mai bambancin yare. Kyakkyawan adadin… Yankin Al'adun Hausawa Al'ummar Hausawa sun mamaye filayen yammaci da arewacin Najeriya. Babban harshen da ake magana da shi a duk arewacin Najeriya shi ne harshen Hausa. The… Tiv & Jama'ar Arewacin Najeriya Jama'ar Tiv 'Yan kabilar Tiv ba su da wani tsarin mulki na siyasa; an lura da su don matsananciyar ɗabi'a. Sun hana yankin kudu da kogin Benue.



*SHIGAR ADDININ KIRISTA KASAR HAUSA KARSHEN KARNI NA SHA BAKWAI ZUWA KARNI NA SHA TAKWAS 1799/1800*


Addinin Kiristanci ya shigo kasar Hausa musamman arewacin najeriya a tsakanin ƙarni na bakwai zuwa sha takwas, inda ya dinga bin ƙauyeka da wasu wuraren zaman jama'a. Amma asalin addinin maguzanci ne inda suke bautawa gunki ko wani sassaken bishiya. Asalin maguzawan hausawa da wasu tsiraran kabilu sun watsar da addinin iyaye da kakanni suka kama kiristanci. Kafin daga baya musulunci ta shiga maye gurbin nan.


  Amma har kwanan gobe akwai maguzawa da maguzncin su.


 ×××

*MUKAMAI DA MA'ANAR SU A MASARAUTAR KASAR HAUSA*

Tsarin kasar Hausa


1. Sarki - Emir (President).

2. Waziri - Vice President.

3. Sarkin Fada - Chief of Staff.

4. Garkuwa - Chief of Army staff.

5. Al-qali - Minister of Justice.

6. Sarkin Ruwa - Minister of water resources.

7. Ma'aji - Accountant General.

8. Sarkin 'Kira - Minister of Power and steal.

9. Sarkin Dogarai - Chief of Defence staff.

10. Duba gari - DSS (Leken Asirin cikin gida).

11. Hakimi - Governor.

12. Mai gari - Chairman.

13. Mai unguwa - Councilor.

14. Majalisar Sarakuna - Senate or House of Representatives.

15. Galadima - Interior minister (cikin gida).

16. Madaki - Inspector General of The Police (IGP).

17. Sarkin Aiyuka - Minister of Works.

18. Sarkin Noma - Minister of Agriculture.

19. Jakadiya - Minister of Women affairs.

20. Sarkin Malamai - Minister or commissioner for Religious affairs.

21. Sallama - ADC.

22. Maga Takardar - SGF (Secretary of the Federation).

23. Sarkin Kofa - Protocol.

24. Sarkin Yaki - Army Commander.

25. Sarkin Dawaki - Minister of Culture.


Koda turawa sukazo sun samu dan Arewa da ilimi, makaranta, rubutu, gine-gine, aure, sutura, tsarin mulki da duk wani abu Wanda za'a iya Kira da wayewa kokuma demokaradiya .




 ...............

Da wannan zamu bibiyi labarin MASARAUTAR DEEHAR DAKE CIKIN KASAR HAUSA, DUK DA KIRKIRAN MASARAUTAR NE DA WASU BAYANAI NA GABA ....TSOHON TARIHI NE, LABARIN ZAMANIN DA CAN BAYA KIMANIN KARNI NA SHA UKU ZUWA KARNI NA SHA TARA.....



#historical #ancient #romantic-thriller #hothothot #sexchange #hausaland #kingsandqueens #hypocrisy #funnyromance #crazylovestory


*_GA MASU BUKATAR LABARIN ZASU IYA TUNTUBE TA AKAN WANNAN NUMBER *** NAGODE 1/12/2022_*


Taku har kullum.  

#Mai_Dambu