Story 6-10
by @nkds
Chapter 6----
Labari na 6: Kudin da Aka Ki Mayar
A cikin kasuwar Zariya, akwai wani mai shagon kayan masarufi mai suna Malam Yakubu. An san shi da gaskiya da rikon amana. Amma wata rana wani matashi ya shigo shagonsa cikin hanzari yana so ya sayi kifi da gishiri.
Matashin ya biya kuɗinsa, ya ɗauki kayan, ya fita cikin gaggawa. Bayan ya tafi, Malam Yakubu ya lura cewa matashin ya biya shi da kuɗi fiye da adadin da ya sayi. A maimakon ya kira shi ya dawo, sai zuciya ta ce masa: “Ai wannan ƙarin bai da yawa, kuma ba ka nemi shi ba.”
Ya ajiye ƙarin a gefe, amma duk lokacin da ya ga kuɗin sai ya ji zuciyarsa na tsinke. Bayan kwana uku, sai matashin ya dawo cikin fargaba yana tambaya ko akwai kuɗi da ya bari. Idonsa cike da hawaye, ya bayyana cewa wannan ƙarin da ya bari ne kuɗin maganin mahaifiyarsa, wanda ya ke nema ko ta wace hanya.
Malam Yakubu ya yi ƙoƙarin bada kuɗin, amma lamarin ya riga ya yi tsawo — mahaifiyar ta rasu. Daga wannan rana, Malam Yakubu bai sake samun nutsuwa ba, saboda ya san wani rashin gaskiya na mintuna kaɗan ya iya canza rayuwar wani gaba ɗaya.
---
Darasi:
Ƙaramin rashin gaskiya na iya jawo babbar asara.
Kalaman Hikima:
1. Rikon amana na iya ceton rayuwa.
2. Kuɗi na iya dawo da kaya, amma ba zai dawo da rayuwa ba.
3. Rashin gaskiya, ko kaɗan, tamkar ƙura ce a abinci — tana iya lalata duka.
4. Idan ka samu abu ba tare da gaskiya ba, zai iya zama la’ana maimakon albarka.
---
Chapter 7----
Labari na 7: Ƙarya Ta Fi Zomo Gudun Dare
A ƙauyen Gidan Madi, akwai wani saurayi mai suna Musa wanda ya shahara wajen son yin ƙarya don ya ba da dariya. Duk lokacin da ake zaune ana hira, Musa zai shirya wata ƙarya da za ta sa mutane su yi mamaki.
Wata rana da dare, ya yi wasa da mutane ta hanyar gudu cikin gari yana ihun:
"Ku tashi! Ku tashi! Zakuna sun shigo ƙauye!"
Mutane suka farka, suka fito da makamai, suka yi ta gudu suna neman zaki. Bayan sun ga babu komai, suka gane Musa ya yi musu ƙarya. Sun yi dariya amma wasu sun yi fushi.
Sai dai bayan mako guda, wani daji ya yi ƙwace daga cikin kango, zakuna biyu suka shigo ƙauyen da gaske. Musa ya gani da idonsa, ya fara ihu kamar yadda ya saba:
"Ku tashi! Zakuna sun shigo!"
Amma wannan karon babu wanda ya yarda. Duk suka ce: “Ai Musa ya saba ƙarya, wannan ma wasa ne.”
A haka zakunan suka yi barna sosai, suka cinye dabbobin mutane, har wasu suka ji rauni. Musa ya zama mai bakin cikin rayuwarsa, domin ya san sakamakon ƙarya ya kama shi da kansa.
---
Darasi:
Idan ka saba yin ƙarya, ko da ka faɗi gaskiya, mutane ba za su yarda ba.
Kalaman Hikima:
1. Ƙarya ta fi zomo gudun dare — sai ta dawo ta kama mai ita.
2. Mutumin da yake son a yarda da shi, ya daina ƙarya.
3. Ƙarya tana lalata sunan mutum fiye da abin da yake tunani.
4. Mutumin da aka rasa yarda da shi, ya rasa komai.
---
Chapter 8---
Labari na 8: Soyayya Ba Ta Ginu a Kan Wauta
A cikin gari mai cike da jama’a, akwai wata yarinya mai suna Hafsat. Kyawunta da natsuwarta sun sa ta zama abar sha’awa ga samari da dama. Cikin masu sonta akwai Aliyu, saurayi mai salo amma marar gaskiya.
Aliyu ya saba yaudarar mata da maganganu masu daɗin ji, amma baya da gaskiya a zuciya. Duk da gargadin ƙawayenta, Hafsat ta amince da soyayyarsa saboda kalamansa sun ratsa mata zuciya.
A farkon soyayyarsu, Aliyu ya kasance yana turo mata saƙwanni da kyaututtuka, yana yi mata alƙawuran aure da tafiya zuwa birane. Amma bayan lokaci, ya fara kaucewa, yana guje wa tambayoyinta, kuma yana amfani da ita kawai don amfanuwarsa.
Wata rana, Hafsat ta gane gaskiya bayan ta sami labarin cewa Aliyu yana soyayya da wata yarinya a kusa da gidansa, kuma har sun shirya aure. Zuciyarta ta fashe da bakin ciki, amma ta tuna da maganar mahaifiyarta:
"Soyayya ba ta ginu a kan wauta — gaskiya da mutunci ne ginshikanta."
Daga wannan rana, Hafsat ta yanke shawarar ta koyi gane bambanci tsakanin kalaman zuciya da gaskiyar aiki, domin kada ta sake shiga tarkon mai cutarwa.
---
Darasi:
Soyayya ta gaskiya tana buƙatar amana, gaskiya, da mutunci — ba kalaman da babu aiwatarwa ba.
Kalaman Hikima:
1. Idan ka rasa gaskiya a soyayya, ka rasa komai.
2. Kalaman ƙarya na iya daɗaɗa zuciya na ɗan lokaci, amma za su fashe kamar kumfa.
3. Soyayya ce ke bunƙasa kan amana, ba kan yaudara ba.
4. Idan mutum ya fi son kansa fiye da adalci, ba shi da cancantar soyayyarka.
---
Chapter 9-----
Labari na 9: Abota a Gwajin Lokaci
A cikin makarantar sakandare ta Unguwar Jari, Amina da Rabi’u sun yi abota tun daga ajin farko. Duk inda ka ga Amina, zaka ga Rabi’u a bayanta. Sun raba dariya, sirri, da mafarkai na gaba.
Bayan shekaru uku, jarabawar kammala sakandire ta gabato. Rabi’u ya fara neman hanyar da zai samu sakamako mai kyau cikin sauƙi, yana roƙon Amina ta taimaka masa a jarabawa. Amina ta yi mamaki — ba haka suke koya wa juna gaskiya ba. Ta ƙi yarda, ta roƙe shi da ya yi ƙoƙari da kansa.
Sai dai Rabi’u ya ɗauki hakan a matsayin cin amana. Ya daina magana da ita, ya fara yada zance cewa Amina ta ƙi taimakonsa ne saboda girman kai. Wannan ya sa mutane da dama suka fara guje mata.
Bayan sakamako ya fito, Amina ta yi nasara da kyakkyawan maki. Rabi’u kuma ya kasa wucewa. Bayan lokaci, ya gane cewa abokiya ta gaskiya ce wacce ta ƙi tura shi cikin hanyar da ba ta dace ba.
A daren wani biki, ya zo ya nemi gafara da hawaye a idonsa. Amina ta yafe masa, amma zuciyarta ta koyi darasi:
"Abota ta gaskiya ba ta yin hadaya da gaskiya ko da don farin cikin ɗan lokaci."
---
Darasi:
Abokin kirki ba ya jefa ka cikin haɗari don amfanin kansa, ko kaɗan.
Kalaman Hikima:
1. Abota ta gaskiya tana iya jure gwajin lokaci da gaskiya.
2. Idan aboki ya ja ka cikin ɓata hanya, ka ƙi yarda, domin hakan ba abota ba ce.
3. Mutumin kirki yana yi maka nuni da gaskiya, ba karya ba.
4. Gaskiya ita ce tushe mai ɗorewa a kowace irin alaka.
---
Chapter 10----
Labari na 10: Soyayya Mai Sadaukarwa
A ƙauyen Gidan Bawa, Halima ta yi kaurin suna wajen kyawun halinta da natsuwarta. Duk da ba ta da kuɗi, ta kasance mai taimakon kowa, musamman tsofaffi da marasa galihu.
Aminu, wani saurayi daga birni, ya zo ƙauyen domin aikin binciken ƙasa. A lokacin da ya fara ganin Halima, ba ta sa ido a kansa ba, sai dai idan tana wucewa da leɗin kayayyaki zuwa kasuwa ko tana taimaka wa mata masu nakasa. Wannan ya ja hankalinsa fiye da kyau ko ado.
Bayan watanni, soyayya ta shiga tsakaninsu. Aminu ya yi alƙawarin aure da ɗaukarta zuwa birni. Amma kwatsam, aka samu gobara a wani gida kusa da na Halima, inda wasu yara uku suka makale. Duk da haɗarin, Halima ta shiga ciki ta ceto su.
A wannan gobarar, ta ji rauni sosai a jikinta har ta rasa kyawawan siffofin da Aminu ya fara so. Mutane suka yi tsammanin Aminu zai gudu, amma sai ya tsaya daram yana kula da ita. Ya ce:
"Na so zuciyarki ne, ba kyawunki kadai ba. Zuciyarki ta fi komai daraja a idona."
Duk ƙauyen ya yi kuka da murna a ranar auren su, saboda sun ga soyayya ta gaskiya wacce ba ta dogara da kyan fuska ko wadatar kuɗi.
---
Darasi:
Soyayya ta gaskiya ba ta gushewa idan yanayi ya sauya — tana tsayawa ne akan zuciya da halin kirki.
Kalaman Hikima:
1. Kyawun zuciya ya fi na fuska tsawon rai.
2. Sadaukarwa ita ce harsashin soyayya mai ɗorewa.
3. Idan so ya tsaya kan abu na waje, to ba zai daɗe ba.
4. Soyayya ta gaskiya tana ƙara ƙarfi a lokacin jarabawa.