Chapter one

*By 

ABDULHAKIM UMAR ƊAN BUGAJE*

Gajeren labari mai taɓa zuciya 

Sadaukar wa ga 

Hadiza Bara'u Gidan Iko

Khadijah Abubakar Alƙali ( Khadijah candy)

Salis Adam s Reza

Husain Yusuf

Riƙayya Yusuf Ibrahim

Sayyid lagend

Bilin Abdul

Muntasir Shehu

Mubarak idiris jikamshi

Rufa i Abubakar Adam

---

Babi Na Daya: Mafarki Da Gishiri

A garin *Bugaje* da ke kusa da jibiya akwai wani saurayi mai suna *Sulaiman*. Sulaiman ba wai bashi da kudi bane, yana da arziki - shaguna uku gare shi a Katsina babura biyu, da gida mai kyau. Amma duk da haka, kullum zuciyarsa na cikin damuwa. Yana ganin rayuwa tamkar takarda ce babu komai a ciki.

Mahaifinsa, *Alhaji Umar*, mutum ne mai hikima. Wata rana yace dashi:

"Sulaiman, ina ganin kana neman komai na rayuwa a ɓangaren kudi da ababe jin daɗi . Ina so Zamuje muje gona."

Suka tafi gonar citta. Alhaji ya dauko gishiri, ya zuba a kasa. Yace "Ka dandana."

Sulaiman ya dandana, yayi kyam.

Alhaji ya dauko gishiri kadan ya zuba a ruwan kofi, ya bashi. Ya sha, 

Da sauri sulaiman ya furzar da ruwan bakin nasa yana ta tofin yahu tub ! tun !! .

Sakamakon kama bakin nasa da gishiri ya yi zai

Alhaji yace: "Ka gani? Rayuwa kamar gishiri ce. Idan ka tara ta a wuri daya - kudi, kudi, kudi - zata zama mai daci ta kashe ka. Amma idan ka watsa ta - ka bawa makwabci, ka taimaki maraya, ka yi dariya da mutane - komai zai yi dadi."

Babi Na Biyu: Jarabawa

Sulaiman bai dauki maganar da muhimmanci ba. Har sai wata rana abokin kasuwancinsa ya yaudare shi. Ya kwashe masa kusan miliyan biyar. Shagunansa suka rufe. Abokansa duk suka guje shi. Wanda yake ba su bashin kudi a da, yanzu idan ya kira su basu daukan wayarsa.

A cikin dare daya, Sulaiman ya koma talaka.

Ya koma Bugaje yana zaune a gida babu abin yi. Sai ga *Malam Audu*, makwabcin su wanda yake sana'ar gyaran takalma. Malam Audu bai da komai, amma kowace yamma gidansa cike yake da mutane suna dariya, suna shan shayi.

Sulaiman ya je wajensa yace: "Malam Audu, kai baka da kudi amma me yasa kake farin ciki haka? Ni na rasa kudi kadan amma ina cikin duhu da damuwa gami da bakin ciki."

Malam Audu ya yi murmushi yace:

"Sulaiman, saboda ni na san *Komai na Rayuwa ba kudi bane*. Komai na rayuwa sune abubuwa hudu:

*1. Lafiya:* Ka tashi da safe kana iya numfashi ba tare da bututun asibiti ba - wannan arziki ne da miliyoyi ba sa iya siya.

*2. Iyalai da abokai na gaskiya:* Mahaifiyarka da take kawo maka koko da safe duk da baka da kobo - wannan ita ce rayuwa.

*3. Nutsuwa da yarda da kaddara:* Wanda Allah ya bashi nutsuwa, ya bashi komai.

*4. Taimakon juna:* A al'ummarmu ta garin jibiya da Bugaje suna da kirki da taimakon juna , idan gonar daya daga cikin mu ta kone, duka kauye sukan zo su taimaka ta sake tsiro. Wannan zumunci ya fi zinare kuma wannan ita ce rayuwa ta zahiri ."

Babi Na Uku: Komawa Gona

Wannan magana ta canza Sulaiman.

Washegari, ya dauki fartanya ya shiga gonar mahaifinsa da ya dade bai je ba. Ya fara noma. Ya fara zuwa Masallaci da wuri, yana gaishe da yara. Ya fara koyar da yara marayu lissafi kyauta a makarantar Bugaje.

Bayan watanni shida, mutane suka fara zuwa wajensa ba don kudi ba, sai don shawarwari.

Wata rana wani bawan Allah daga Kaduna ya zo Bugaje yana neman citta mai yawa. Suka ce masa "Ka je wajen Sulaiman, shi ne ya san harkar citta kuma mutumin kirki ne."

Sulaiman ya samu kwangila. Amma yanzu bai zama mai rowa ba. Ya raba ribar: ya bawa Malam Audu jari ya bude babban shago, ya gyara masallacin kauye, ya biya kudin makarantar yara biyar.

Wata rana mahaifinsa ya zo ya same shi a gona, zufa na bin fuskarsa amma yana murmushi. Alhaji Umar yace:

"Yanzu ka gano Komai na Rayuwa kenan?"

Sulaiman yace: "Eh Baba. Komai na Rayuwa ba abin da kake da shi bane, abin da kake bayarwa ne. Kudi yana karewa, amma mutuncin da ka bari a zuciyar al'umma shi ne ya rage har abada."

A yau a Bugaje, idan yaro ya yi fushi saboda ba a saya masa waya ba, dattawa kan ce: "Je ka karanta littafin *Komai na Rayuwa*, ka ji labarin Sulaiman."

---

*DARUSSA 5 DAGA LITTAFIN:*

*1. Rayuwa ba banki bane:* Kada ka auna rayuwarka da adadin kudin da ke account dinka. Ka auna ta da adadin mutanen da za su yi kuka idan ba ka nan.

*2. Al'umma ita ce garkuwa:* A ko ina kake kar ka bari ka t wanzuwa kai kadai . Idan ka yanke kanka daga al'umma don kudi, ka yanke tushenka ne.

*3. Kaddara tana da hikima:* Rashin da Sulaiman yayi shi ne ya bude masa idanu. Wani lokaci Allah yana karbe maka kadan ne don ya baka komai.

*4. Aikin hannu mutunci:* Noma, gyaran takalma, koyarwa - duk suna da daraja idan ka yi da gaskiya.

*5. Farin ciki yana cikin kyauta:* Ba wanda ya taba talauci saboda ya bada. Arziki yana karuwa ne idan ana raba shi

*KARSHE*

> _"Wanda ya rike komai shi kadai, komai zai kubce masa. Wanda ya raba komai, komai zai dawo masa."_

> - Abdulhakim Umar Dan Bugaje

***

---